Üsküdar Doğancılara Uçan Adam Anıtı

Üsküdar İmar Kültür Derneği son toplantısında Tarihte İlk uçan Türk Hezarfen Ahmet Çelebi’nin Üsküdar Doğancılar Parkına bir anıtının yapılması için girişimlerde bulunma kararı aldı.

Tarihte İlk uçan Türk Hezarfen Ahmet Çelebi, Galata Kulesi ve Üsküdar Doğancılar ile özdeşleşmiştir. Tarihte ilk uçan insan ünvanını taşıyan  Hezarfen Ahmet Çelebi’nin Galata kulesinden Doğancılar uçtuğu biliniyor.
Üsküdar imar ve Kültür derneği yaptığı son toplantısında Tarih ve kültür şehri Üsküdar tüm dünyada Tarihte İlk uçan Türk Hezarfen Ahmet Çelebi ile anılırken onun hala bir anıtının olmaması üsküdar’da büyük bir ekskliktir yönünde gelişen görüş ışığında Üsküdar Doğancılar bir uçan adam anaıtı için girişimlerde bulunma kararı alındı. Konuyla ilgili görev Yönetim Kurulu Üyesi Yaşar Kaba’ya verildi. 
Üsküdar İmar Kültür Derneği Üsküdar Sahilde bulunan Atatürk Devrimleri ve İstiklal Savaşı anıtını yaptıran dernek olarak biliniyor. 1961-1973

Hezarfen Ahmet Çelebi Kimdir.
Havacı, bilgin, mucit (D. 1609, İstanbul – Ö. 1640, Cezayir). Kendisinin yapıp geliştirdiği takma kanatlarla uçmayı başaran dünyadaki ilk insanlardan biri ve ilk kez uçmayı başaran bir Türk bilginidir. 1623-40 yılları arasında saltanat süren Sultan IV. Murad zamanında, uçma tasarısını gerçekleştirdiği ve geniş bilgisinden ötürü halk arasında, “Hezarfen” olarak anılmıştır. “Hezar”, Farsça kökenli bir sözcük olup 1000 anlamına gelmektedir. “Hezarfen” ise “bin fenli” (bin bilimi olan), yani “çok şey bilen” anlamına gelir. Hezarfen Çelebi’nin uçuş olayı hakkındaki bilgiler, şimdiye kadar sadece Evliya Çelebi’nin “Seyahatname”sinde anlattıklarından ibarettir.

Evinde deneylerle uğraşıp, çeşitli konularda araştırmalar yapan Hazerfan Ahmed Çelebi, İsmail Cevheri adlı bir başka Türk bilginini örnek alarak, bugünkü hava taşıtlarının ilkel bir biçimini gerçekleştirmişti. Kuşların uçuşunu inceleyerek hazırladığı kanatlarının dayanıklılık derecesini ölçmek için tarihi uçuşundan önce İstanbul / Okmeydanı’nda deneyler de yapmıştı. Sonra bir sabah kıyılarda biriken İstanbul halkının gözleri önünde, Galata Kulesi’nden kendisini boşluğa bırakıp kanatlarını hareket ettirerek boğazı aşmış ve Üsküdar semtine inmiştir.

İlk uçma denemelerinde, X. yüzyılda yaşamış olan Türk bilginlerinden İsmail Cevheri’den esinlendiği gibi, Cevheri’nin bulgularını iyice inceleyip öğrenen Hazerfen Çelebi, ayrıca, İtalyan ressam ve bilgin Leonardo Da Vinci’nin uçma konusundaki çizim ve çalışmalarından, hatta ondan çok önce bu konuda deneyler yapmış olan İsmail Cevheri’den de esinlendiği muhakkaktır.

Hezarfen Ahmed Çelebi, 1632 yılında lodoslu bir havada Galata Kulesi’nden, bedenine kuş kanatlarına benzer bir araç takarak kendini boşluğa bırakıp uçarak İstanbul Boğazı’nı geçmiş, 3358 m ötedeki Üsküdar’da Doğancılar’a inmişti. Hezarfen Çelebi kuşkusuz, Türk havacılık tarihinin en kayda değer kişiliklerinden birisidir.

Ahmed Çelebi’in bu uçuş olayı Osmanlı Devleti’nde ve Avrupa’da büyük yankı buldu ve dönemin padişahı IV. Murad tarafından da takdirle karşılandı. Sarayburnu’ndaki Sinan Paşa Köşkü’nden bu uçuşu seyreden Sultan IV. Murad, Ahmed Çelebi ile önceleri çok yakından ilgilenmiş, hatta Evliya Çelebi’ye göre “bir kese de altınla” sevindirmişti. Ancak padişah, bu derecede bilgili ve becerikli bir adamın varlığından kuşkuya düşüp; “Bu adem pek havf edilecek (korkulacak) bir ademdir, her ne murat ederse elinden gelir, böyle kimselerin bakaası caiz değil” diyerek onu Cezayir’e sürgün etti ve Hezarfen orada öldü.

Hezarfen Ahmed Çelebi’nin Galata Ku­lesi’nden Doğancılar’a kadar 3358 met­relik mesafeyi uçması, kol ve kas gücüyle kuşları gibi kanat çırpması ile müm­kün değildir. Günümüz aerodinamik bili­minin ışığı altında incelendiğinde bu uçu­şun, ancak hava akımlarından yararlana­rak yükselip ilerleyebilen, bugün daha çok tatil yörelerinde amatör bir spor ola­rak yapılan ve yekpare kanatlarla havada kalıp süzülme esasına dayanan bir çeşit basit planörle mümkün olabileceğini düşünmek yanlış olmaz.  

Yönetmenliğini Mustafa Altıoklar’ın yaptığı 1996 yapımı Türk filmi “İstanbul Kanatlarımın Altında”, Hezarfen Ahmed Çelebi’nin uçuş öyküsünü işlemiştir. PTT İdaresi’nin, 17 Ekim 1950 tarihinde İstanbul’da toplanan Milletlerarası Sivil Havacılık Kongresi için çıkarttığı üç hatıra pulundan Zeytuni yeşil-mavi renkli 20 kuruşluk olanın taşıdığı temsili resim, Hezarfen’in Galata Kulesi’nden Üsküdar’a uçuşunu tasvir etmektedir. 2010 yılının sonlarında, “Hezarfen The Movie” adlı bir üç boyutlu kısa animasyona da konu edilmiştir.

KAYNAKÇA: Yavuz Kansu – Sermet Şensöz – Yılmaz Öztuna. / Havacılık Tarihinde Türkler (s. 36-38, Ankara 1971), Mustafa Kaçar / “Hezarfen Ahmed Çelebi” (Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 17, 1998),    Evliya Çelebi / Seyahatname (s. 318, 2003), İhsan Işık / Ünlü Bilim Adamları (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 2, 2013) – Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013).
 

hakkında Yasemin Eryıldız

Ayrıca Kontrol Et

“Gazeteci Kenan Gülerci’nin İlk Kitabı ‘Irak Türkmen Siyasi Hareketi’ Yayınlandı ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’a Takdim Edildi”

Gazeteci Kenan Gülerci’nin “Irak Türkmen Siyasi Hareketi” adlı kitabı, Türkmenlerle ilgili önemli bir çalışma olarak …

Bakırköy Halk Eğitim Merkezi Türk Halk Müziği Topluluğu Türkü Tadında Konser Verdi

Türk Halk Müziği Topluluğu Bakırköy Halk Eğitim Merkezi’nde verdiği konserle izleyiciden tam not aldı. 6 …

Şile Bezi Emektarları İftar Sofrasında Buluştu

Şile Bezi Kolektif Tasarım Merkezi müjdesini veren Başkan İlhan Ocaklı, merkezde yapılacak çalışmalarla ilgili şu …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir